Bunker ontdekt!

Tijdens werkzaamheden aan de Noord-boulevard in Scheveningen is wederom een onbekende bunker aangetroffen. In samenwerking met de Gemeente Den Haag hebben vrijwilligers van het Atlantikwall Museum Scheveningen de bunker onderzocht. De bunker is opgemeten en er zijn foto’s gemaakt. Het is vooralsnog niet exact bekend welke functie deze bunker had. Dit zal nog nader worden onderzocht. Er zijn geen objecten in de bunker aangetroffen. Na het onderzoek is de bunker weer afgesloten om te voorkomen dat onbevoegde zich toegang verschaffen.

Museumnacht Kids 2018

Zaterdag 17 maart 2018 hebben wij voor het eerst meegedaan met de Museumnacht Kids. Met een busdienst konden kinderen [en ouders] vanuit het centrum naar Scheveningen komen. Op onze locatie op de Badhuisweg kon men de documentaire “de verborgen grens”, een educatieve film over de door de bezetter opgeworpen kustverdediging bekijken. De film bevat niet eerder getoond filmmateriaal en foto’s uit privécollecties en archieven. De kijker krijgt zo een authentiek beeld van het leven in de Nederlandse kuststreek tussen 1940 en 1945. Tevens kon men de commandobunker en de manschappenbunker bezichtigen.Ondanks de kou hebben we over de gehele avond ruim 180 volwassenen en 200 kinderen mogen ontvangen.

Schilderijtentoonstelling

Op zondag 4 maart 2018 is het bezoekseizoen weer van start gegaan.
Op de locatie Badhuisweg is in de manschappenbunker St 622 met de start van het seizoen ook een schilderijententoonstelling van André van Kruijssen geopend.
Van Kruijssen is voorzitter van de Stichting Nooit Meer en schrijver van het boek “Scheveningen 1940-1945; De slachtoffers en hun wereld’’. Onder de noemer Verdriet hebben zijn schilderijen als thema de Jodenvervolging.
Naast deze schilderijen wordt een aantal foto’s en documenten getoond uit een aan de SAMS in eigendom overdragen Verkade doos. Deze doos werd tijdens werkzaamheden aan een woning in de Cillierstraat te Den Haag gevonden. De foto’s en documenten bleken na onderzoek door het Internationale Rode Kruis afkomstig te zijn van de joodse familie Frank-Mogendorff die van 1929 tot 1942 op het adres Kapelweg 19 in Scheveningen heeft gewoond.

S3k Kazemat Noord Boulevard

Bij herinrichting van de Scheveningse boulevard (Stützpunkt XXXXII HM) kwam in 2017 een deel van de oude kustverdediging tevoorschijn; een Nederlandse mitrailleurkazemat van het type S3k met een Duitse aanbouw en tunnel. Om de bunker voor het publiek open te kunnen stellen werdt de bunker vrijgemaakt van puin en beoordeeld op veiligheid. Ook werd de veiligheid van het terrein beoordeeld, het was immers een bouwterrein. Het bleek in orde te zijn, en na wat voorbereidingen kon de stichting bezoekers gaan rondleiden. De kazemat zal na op een andere plek in de nieuwe boulevard woren opgenomen.

De Nederlandse kazemat van het type S3k , ook wel stekelvarken genoemd, had drie schietgaten en een toegang via een klimkoker aan de achterzijde. Deze en nog twee kazematten zijn door de bezetter overgenomen. Bij dit exemplaar was de oorspronkelijke toegang, de klimkoker, doorgebroken en aangesloten op een ondergrondse tunnel. Zo kon de bezetter gedekt van het gebied achter de tankmuur in de kazemat komen.

PaK / MG bunker Noord boulevard

De pakbunker, met bouwnummer 8535, is gebouwd medio 1942 in het kader van de ”Neue Westwall” De Neue Westwall was de voorloper van de Atlantikwall en bestond vooral uit veldversterkingen en licht gewapende betonnen bunkers met een dak en wanddikte van 1 meter. Deze bouwsterkte noemde men ”splittersicher” (scherfbestendig), en ook ”verstarkt feldmassig” (versterkte veldversterking). Scheveningen was een zogenaamd Hauptstutzpunkt, zoals havensteden Den Helder, IJmuiden, Hoek van Holland (Rotterdam) en Vlissingen. De haven was hier echter niet het belangrijkste te bewaken object, maar de stad Den Haag met al z’n Duitse instanties het feit dat er veel brede geasfalteerde wegen vanaf het strand landinwaarts voeren maakte van Scheveningen een beoogd doelwit voor een geallieerde invasie.

De bunker is gebouwd door de organisatie Todt, en was bedoelt voor een modern 4.7 centimeter SKODA PaK (Tsjechisch pantserafweerkanon). Dit kanon vuurde noordwest, over de lengte as van het strand om zoveel mogelijk landingsvaartuigen en gelande voertuigen uit te kunnen schakelen. In 1943 werd in het kader van het winterbauprogramm een ST bunker type 631 voor 4,7 cm festungspak gebouwd, enkele tientallen meter ten zuiden van de bunker die we nu bezoeken. Deze bunker had een dak en wanden van 2 meter gewapend beton, en verving de dunwandige PaK bunker. Het pantserdeel waarin het 4,7 cm kanon zat bevestigd werd verwijderd, en in plaats daarvan kwam een kleiner schietgat voor een zwaar machinegeweer.

Bij het ontdekken van de bunker zijn patronen en patroonhouders van een Hotchkiss machinegeweer gevonden. Aangenomen mag dus worden dat dit type machinegeweer in deze bunker heeft gestaan.
Onder het schietgat is ook (mogelijk door de bemanning van de bunker) een sokkel gemetseld, waarop precies de 3 benen van het affuit van de Hotchkiss passen. Achter de geschutsruimte ligt een afwachtingsruimte voor 6 soldaten.
Ten zuidwesten van de haveningang was op een hoog duin een identieke bunker gebouwd, deze is in de jaren 50 gesloopt.

Dag van de Architectuur 2017

Op de Dag van de Architectuur 2017 (20 mei) organiseert Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen in samenwerking met de Zoogdierenwerkgroep Zuid-Holland rondleidingen door het bunkercomplex Widerstandsnest 66 HM

In het verlengde van de Savornin Lohmanlaan lag een bunkercomplex dat door de Duitsers werd aangeduid als Widerstandsnest 66 HM. In het centrale deel van dit Widerstandnest lag een radarpost van de Kriegsmarine met de tactische naam Anton. Het radarscherm (15X20 meter!) was geplaatst op een grote bunker van het type V143, rustte op 3 zware betonnen sokkels en diende primair ter ondersteuning van de Schnellboot torpedoboten. In de nabijheid van de V143 liggen enkele bomvrije manschappenbunkers. Ook liggen er bunkers met een ondersteunende functie zoals een sauna, kantine, keuken en toilet. Enkele manschappenbunkers en ondersteunende werken in dit complex zijn nu in gebruik als vleermuisreservaat, maar zijn op de Dag van de Architectuur eenmalig te bezoeken.

  • 10 plaatsen beschikbaar per rondleiding
  • rondleiding duurt maximaal 90 minuten
  • rondleiding is gratis, een vrijwillige bijdrage is altijd welkom
  • de bunkers zijn via klimkokers toegankelijk en niet geschikt voor mensen die claustrofobisch of slecht ter been zijn, zie de foto bovenaan de pagina voor een voorbeeld
  • kleding kan vies worden, verder mag een zaklamp niet ontbreken!
  • Startpunt: De Savornin Lohmanlaan kruising Laan van Poot
  • OV: bus 24 halte Kruisbeklaan of halte De Savornin Lohmanlaan
  • plaats voor elke deelnemer een aparte reservering; door de pagina na een reservering te vernieuwen (ctrl+F5 op pc of CMD+R op Mac) kunt u een nieuwe reservering plaatsen
  • bevestigingsmail afgedrukt of op smartphone meenemen

Kies een rondleiding en meld je aan:

Nog niet bekend

Uitbreiding Widerstandsnest 67 HL, Kijkduin

In het complex Widerstandsnest 67 HL te Kijkduin heeft de stichting in 2013 een deel van een ondergronds gangenstelsel toegankelijk gemaakt en in gebruik genomen als museumlocatie. Fase 1 van dit project is nu afgerond en in juli 2015 is fase 2 gestart; het toegankelijk maken van meer delen van het ondergrondse complex. Van circa 14 meter overdekte loopgraaf is na de oorlog het dak verwijderd, hier wordt vakkundig en geheel in originele stijl een nieuw dak op gemetseld. Vervolgens wordt het weer afgedekt en gaan de vrijwilligers aan de slag met het verwijderen van het vele puin en zand dat door de jaren heen in de tunnels en bunkers is belandt. Uiteindelijk zullen twee gedeeltes van het complex weer toegankelijk zijn; een overdekte loopgraaf met een manschappenbunker (type Küver 450) en een overdekte loopgraaf met een waterbergplaats.

Op het meest noordelijke punt van het complex is een open loopgraaf uitgegraven, deze verbindt de manschappenbunker (type Küver 450) en een Tobruk (type 58c). De loopgraaf zal worden gereconstrueerd en de Tobruk wordt toegankelijk gemaakt. Vanuit de Tobruk heeft de bezoeker een prachtig uitzicht over zee!

Tijdens Open Monumentendag op 12 en 13 september zullen de uitbreidingen voor het eerst te bezoeken zijn.

Dag van de Haagse Geschiedenis

In 2015 deed de stichting weer mee met de jaarlijkse Dag van de Haagse Geschiedenis. Met veel belangstelling bij de kraam op het Plein en twee volgeboekte historische wandelingen kunnen we wederom terugkijken op een geslaagde dag. De commandobunker en manschappenbunker aan de Badhuisweg waren ook geopend.

Voor de gelegenheid heeft vrijwilliger Bas de Mos een serie ‘toen & nu’ foto’s gemaakt van historische foto’s uit de Haagse binnenstad. Een deel ervan was te zien bij de kraam op het Plein, de complete serie is hier te bekijken.

 

Onderzoek bunkers Zenderpark Scheveningen

Op zaterdag 1 november heeft de stichting in samenwerking met Gemeente Den Haag en Zoogdierenwerkgroep Zuid-Holland een tweetal bijzondere bunkers op het voormalig terrein van het Zenderpark Scheveningen (Widerstandsnest XXXXIIIa H – Radio Scheveningen) onderzocht. Het betroffen bunkers van het type 622 en het type 666. Van de laatstgenoemde is er nog maar één resterend in Nederland.

Allereerst zijn de bunkers goed gecontroleerd op de aanwezigheid van vleermuizen, die zijn niet aangetroffen. Een aantal gevonden interieurstukken, zoals een ledikant en delen van de luchtfilterinstallatie, zijn door Gemeente Den Haag aan de stichting in bruikleen gegeven. De bunkers zijn vervolgens hermetisch afgesloten met stalen platen en weer ondergewerkt om verder vandalisme te weren.

Meer informatie over het gevonden ledikant: http://www.leger1939-1940.nl/Uniform/Werkpak/kribbe_bed.htm

Haagse Bunkerdag

Op 27 september vond de eerste Haagse Bunkerdag plaats. De door Stichting Europees Erfgoed Atlantikwall georganiseerde dag had als doel het bij een breed publiek bekend maken van de Atlantikwall als erfgoed van de Tweede Wereldoorlog. Zoveel mogelijk begaanbare bunkers werden opgengesteld en er konden historische wandelingen worden gevolgd op een aantal locaties.

Het Atlantikwallmuseum aan de Badhuisweg was geopend, 1400 bezoekers bewonderden de commandobunker en recent opengestelde manschappenbunker. Door de drukte ontstonden er flinke wachtrijen met wachttijden van soms wel één uur. De meeste bezoekers bleven geduldig wachten en de reacties waren positief.

Voor de gelegenheid was er in samenwerking met Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen een bunker van het type V143 opgegraven. Op deze bijzondere bunker stond in oorlogstijd een radarscherm van ongeveer 20×15 meter, een zogenaamde Mammut radar, die tot 200 kilometer ver geallieerde schepen kon waarnemen. In de bunker zelf stond de apparatuur om deze gigantische radar te bedienen. De bunker was eenmalig te bezichtigen en werd de volgende dag met een staalplaat afgesloten en weer begraven. De bezoekers zijn niet geteld maar ook hier stonden lange rijen en liepen de wachttijden op tot één uur.

De nieuwste toevoeging aan het museum, het gangenstelsel van Widerstandsnest 67 HL op Kijkduin, ontving circa 830 bezoekers. De deur was op deze dag voor het eerst voor bezoekers geopend. Er was nog maar een deel van het gehele complex toegankelijk maar de bezoekers waren al positief verrast en geboeid over het complex. Fase twee van het project gaat komende winter plaatsvinden, diverse delen van het complex worden dan weer met elkaar verbonden.

De Haagse Bunkerdag zal een jaarlijks terugkerende dag worden om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog in stand te houden. De organisatie gaat haar best doen om de lange wachttijden volgend jaar te voorkomen.

Klik hier voor een 360° panorama van de machineruimte in de radarbunker.

360_V143_thumb